Maskeleme, anonimleştirme, takma ad: Farkı ne, hangisi ne zaman?
Biri veriyi KVKK'nın kapsamı dışına çıkarır, diğer ikisi çıkarmaz. Tek tabloda fark ve curtaindata ile hangisini ne zaman kullanacağınız.
Kısaca
- Maskeleme verinin bir kısmını gizler; takma ad değeri geri alınabilir bir kodla değiştirir. İkisinde de veri kişisel veri olmaya devam eder.
- Anonimleştirme veriyi kişiyle hiçbir şekilde ilişkilendirilemez hâle getirir ve KVKK'nın kapsamı dışına çıkarır.
- curtaindata üçünü de Türkçe veriler için sunar: kısmi/etiket/hash maskeleme, yapay zekâ için takma ad ve tablolar için anonimleştirme.
"Verileri maskeledik", "anonimleştirdik", "takma ad kullanıyoruz"… Çoğu zaman aynı anlamda kullanılıyorlar ama sonuçları çok farklı: Biri veriyi KVKK'nın kapsamı dışına çıkarır, diğer ikisi çıkarmaz. İyi haber şu ki curtaindata üçünü de tek pakette yapıyor.
Tek tabloda fark
| Maskeleme | Takma ad | Anonimleştirme | |
|---|---|---|---|
| Örnek | 10*******46 | [TR_TCKN_1] | "30-39 yaş, İstanbul" |
| Geri alınabilir mi? | Hayır | Evet, eşleştirme listesiyle | Hayır |
| Hâlâ kişisel veri mi? | Çoğu zaman evet | Evet | Hayır |
| En iyi olduğu iş | Ekranlar, loglar, belgeler | Yapay zekâ, analitik | İstatistik, araştırma, açık veri |
| curtaindata'da | Kısmi, tam ve etiket maskeleme | Geri alınabilir maskeleme, tuzlu hash | Tablo anonimleştirme |
Maskeleme: gereken kadarını göster
KVKK rehberi maskelemeyi verinin belirli alanlarının silinmesi, üstünün çizilmesi ya da yıldızlanması olarak tanımlar[2]. Destek temsilcisinin müşteriyi doğrulamak için TC kimlik numarasının tamamını görmesine gerek yoktur:
Takma ad: anlamı koru, kişiyi gizle
Takma ad, değeri bir kodla değiştirir ve kodu çözen bilgiyi ayrı tutar. GDPR'a göre takma adlı veri kişisel veri olmaya devam eder[3], ama yapay zekâ için en doğru araç budur: Model "[PERSON_NAME_1]"in kim olduğunu bilmeden metni anlar. curtaindata'nın geri alınabilir maskelemesi aynı kişiye metnin her yerinde aynı kodu verir, cevap geldiğinde gerçek değerleri geri koyar.
Anonimleştirme: bağı tamamen kopar
KVKK'ya göre anonim veri, başka verilerle eşleştirilse bile kişiyle ilişkilendirilemeyen veridir[1]. Ad ve numarayı silmek bunun için yetmez: Sweeney'nin çalışmasında ABD nüfusunun %87'si yalnızca posta kodu, cinsiyet ve doğum tarihiyle tek başına ayırt edilebiliyordu[4]. curtaindata'nın tablo anonimleştirmesi, Kurum rehberindeki genelleştirme, mikro birleştirme ve gürültü ekleme gibi yöntemleri uygular; k-anonimlik ölçümüyle de verinin gerçekten anonim olup olmadığını gösterir.
Sık sorulan sorular
Maskelenmiş veri hâlâ kişisel veri midir?
Çoğu zaman evet. Maskeleme verinin bir kısmını gizler, ama kalan bilgilerle kişi yeniden tanınabilir. Veri ancak hiçbir şekilde kişiyle ilişkilendirilemiyorsa anonimdir.
TC kimlik numarasının hash'ini almak onu anonim yapar mı?
Hayır. Olası TC kimlik numarası sayısı sınırlı olduğu için tuzsuz bir hash kısa sürede geri çözülebilir. curtaindata'nın hash maskelemesi bu yüzden gizli bir tuzla çalışır ve tuz verilmezse uyarır.
Yapay zekâya gönderirken hangisini kullanmalıyım?
Takma adı. curtaindata'nın geri alınabilir maskelemesi kişisel verileri tutarlı kodlarla değiştirir, eşleştirme listesini sizde tutar ve cevapta gerçek değerleri geri koyar.
Kaynaklar
- [1]6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu · Mevzuat Bilgi Sistemi
- [2]Kişisel Verilerin Silinmesi, Yok Edilmesi veya Anonim Hale Getirilmesi Rehberi · Kişisel Verileri Koruma Kurumu
- [3]GDPR Gerekçe 26: Anonim verilere uygulanmama · gdpr-info.eu
- [4]Simple Demographics Often Identify People Uniquely · Latanya Sweeney, Carnegie Mellon University · 2000